Cuối tháng 12, tiền thưởng Tết về tài khoản. Một khoản "trời cho" so với lương thường tháng. Vấn đề là: trong ba tuần trước Tết, ai cũng có 10 lý do để tiêu nó. Đến mùng 10, ví trống, bạn ngồi nghĩ "tháng sau lương về thì đỡ".
Bài này đề xuất một công thức cực đơn giản: một nửa giữ, một nửa tiêu, chia tiếp thành ba túi rõ ràng. Dùng được cho thưởng 5 triệu hay 50 triệu.
Thưởng Tết của người Việt đang ở mức nào?
Theo thông tin Bộ LĐ-TB&XH công bố đầu năm 2025, thưởng Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025 bình quân đạt 7,72 triệu đồng/người, tăng 13% so với Tết 2024. Chia theo loại doanh nghiệp:
- Doanh nghiệp nhà nước (100% vốn NN): 7,66 triệu đồng.
- Doanh nghiệp liên doanh: 6,76 triệu đồng.
- Doanh nghiệp FDI: 8,24 triệu đồng.
- Mức cao nhất: 1,908 tỷ đồng (một lãnh đạo cấp cao doanh nghiệp FDI ngành công nghệ tại TP.HCM).
Nói cách khác, một phần lớn người Việt sẽ cầm trong tay một khoản tương đương 3/4 đến 1 tháng lương trước Tết. Đây là cơ hội tài chính lớn nhất trong năm, nếu biết dùng đúng.
Vì sao "tiêu hết trước Tết" là bẫy lặp lại?
Ba cái bẫy phổ biến:
- Bẫy "phần thưởng xứng đáng": "Mình đã làm cật lực cả năm, phải tự thưởng thứ gì đó to to". Bẫy này không sai về cảm xúc — mà sai ở quy mô. Tự thưởng vài triệu khác hoàn toàn với tự thưởng 80% thưởng Tết.
- Bẫy "quà biếu vượt khả năng": Biếu sếp, quà bố mẹ hai bên, lì xì cho cháu. Mọi khoản đều hợp lý nhưng cộng lại vượt xa con số ban đầu định.
- Bẫy "đã có tiền, để đó tính sau": Tiền về tài khoản chung — 2 tuần sau, không ai nhớ đã tiêu vào đâu.
Cách phá cả ba: quyết định trước khi tiền về, không phải sau.
Công thức 50/30/20 cho thưởng Tết
Giữ nguyên logic "một nửa giữ, một nửa tiêu", nhưng chia phần tiêu thành hai loại rõ ràng:
50% — Giữ (Save)
Phần này chuyển ngay sang tài khoản tiết kiệm hoặc dùng để trả nợ, trong vòng 24 giờ sau khi tiền về. Càng để lâu càng dễ tiêu nhầm.
Thứ tự ưu tiên:
- Nếu bạn đang có nợ lãi cao (thẻ tín dụng, vay tiêu dùng, vay nóng): trả nợ trước. Lãi thẻ tín dụng Việt Nam hiện nay có thể lên 18–gần 40%/năm — không có khoản đầu tư nào bù nổi.
- Nếu quỹ khẩn cấp chưa đủ 3 tháng chi phí: chuyển vào quỹ khẩn cấp.
- Nếu cả hai ở trên đã ổn: bổ sung vào quỹ mục tiêu dài hạn (mua nhà, học phí cho con, khởi nghiệp).
Với thưởng bình quân 7,72 triệu, 50% = 3,86 triệu. Đừng coi thường con số — một năm đều đặn làm như vậy, bạn có một khoản tiết kiệm "trời cho" mà hầu như không cảm thấy "phải nhịn" gì.
30% — Tết và gia đình
Phần này dành cho các chi phí liên quan Tết dự kiến từ đầu:
- Về quê (vé xe/xe khách/xăng xe, không phải đặt gấp ngày cận Tết).
- Quà bố mẹ hai bên.
- Lì xì cho trẻ nhỏ trong họ.
- Một bữa ăn/tiệc chung với gia đình.
Với 7,72 triệu, 30% ≈ 2,3 triệu — không phải nhỏ, nhưng cũng không đủ để lo biếu bao phong bì lớn. Chính sự giới hạn đó là điều bạn cần. Viết một danh sách tối đa 6 khoản — nhìn con người Việt quay về dịp Tết, 6 khoản thường là đủ.
20% — Tự thưởng
Đây là phần bạn được phép tiêu không hối tiếc. Một bộ đồ đẹp, một bữa ăn ở nhà hàng ngày thường không đi, một món đồ công nghệ bạn nhắm từ lâu.
Với 7,72 triệu, 20% ≈ 1,5 triệu. Hãy thực sự tiêu phần này. Nếu bạn cắt luôn cả nó, bạn sẽ cảm thấy "tiết kiệm là phải khổ" — và đến năm sau lại phá vỡ quy tắc.
Ba ví dụ cụ thể
Thưởng 5 triệu (ngang doanh nghiệp nhỏ)
- Giữ 2,5 triệu (ưu tiên quỹ khẩn cấp).
- Tết/gia đình 1,5 triệu (lì xì + một món quà bố mẹ).
- Tự thưởng 1 triệu (một bữa ăn, một cuốn sách đã muốn từ lâu).
Thưởng 10 triệu
- Giữ 5 triệu (trả thẻ tín dụng hoặc vào quỹ khẩn cấp).
- Tết/gia đình 3 triệu.
- Tự thưởng 2 triệu.
Thưởng 30 triệu (ngang nhiều doanh nghiệp FDI)
- Giữ 15 triệu (1/3 vào trả nợ nếu có, 2/3 vào tiết kiệm mục tiêu dài hạn).
- Tết/gia đình 9 triệu.
- Tự thưởng 6 triệu.
Nhận thấy gì không? Khi thưởng cao, phần "giữ" tăng nhiều hơn phần tiêu. Đây mới là lúc bạn tạo khoảng cách tài chính thật sự.
Cách "ép" mình tuân công thức
Biết công thức là một chuyện. Theo được là chuyện khác. Ba chiến thuật:
- Chia trước khi nhìn: ngay khi nhận email báo thưởng đã về, mở app ngân hàng và chuyển 50% sang tài khoản tiết kiệm ngay lập tức. Trước cả khi nhìn số dư. Nguyên tắc "pay yourself first" hoạt động tốt nhất với tiền bất ngờ.
- Danh sách viết tay: viết ra 30% cho gia đình/Tết thành 4–6 dòng cụ thể, kèm số tiền. Khi đi sắm, cầm danh sách. Khi hết 30%, dừng.
- Chia nhỏ "tự thưởng": nếu 20% là 1,5 triệu, chia làm 2–3 lần tiêu chứ không dồn một phát. Kéo dài cảm giác hài lòng, giảm rủi ro "tiêu sốc".
Việc cần làm trước khi thưởng về
- Ghi ra 3 con số của bạn: 50% giữ sẽ vào đâu (quỹ khẩn cấp / trả nợ / mục tiêu gì)? 30% Tết gồm những khoản nào? 20% tự thưởng dùng cho gì?
- Mở tài khoản "Giữ thưởng Tết" riêng — hoặc tách khỏi tài khoản quẹt hàng ngày.
- Cài lệnh chuyển ngay khi thưởng về — nhiều ngân hàng cho phép chuyển theo lịch tự động.
Đừng chờ đến mùng 6, mùng 10 mới quyết định. Lúc đó, quyết định đã do cảm xúc làm rồi.
Nguồn tham khảo
- Xây dựng Chính sách (Cổng thông tin Chính phủ) — Thưởng Tết Nguyên đán Ất Tỵ tăng 13%, cao nhất hơn 1,9 tỷ đồng (01/2025) — truy cập 2025-12-20. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/thuong-tet-nguyen-dan-at-ty-tang-13-cao-nhat-hon-19-ty-dong-1192501081858165.htm
