Vừa kết thúc Tết Bính Ngọ 2026, nhiều người đang nhìn lại sao kê và nhận ra: thẻ tín dụng đã "đi làm" nhiều hơn dự tính, một vài khoản vay ngắn hạn mới xuất hiện. Tết kết thúc, nợ ở lại.
Vấn đề không phải "Tết tốn quá" — mà là chuẩn bị quá muộn. Theo khảo sát Insight Asia (trích từ Dân trí), hộ gia đình đô thị Việt Nam chi trung bình 16,5 triệu đồng/Tết 2026 — nếu bạn đợi đến tháng Chạp mới cộng số, phần lớn đã tiêu vượt thu nhập tháng đó.
Bài này đề xuất một việc đơn giản nhưng hiếm ai làm: lập ngân sách Tết từ tháng 10 — bốn tháng trước Tết. Dưới đây là cách.
Tết người Việt thực sự tốn bao nhiêu?
Tổng hợp các khảo sát mùa Tết 2026:
- Insight Asia: hộ đô thị TB 16,5 triệu đồng, chia ra:
- Ăn uống: 5,8 triệu
- Quà biếu: 4,6 triệu
- Phần còn lại (~6 triệu): đi lại, trang trí, lì xì, giải trí.
- Grab Report: cá nhân TB 7,4 triệu chi qua nền tảng số. 61% người khảo sát dự định chi nhiều hơn năm trước.
- VnEconomy: nhu cầu hàng thiết yếu tăng ~30% trong mùa Tết.
Đọc kỹ: 16,5 triệu/hộ đô thị — tương đương lương 1,5–2 tháng của một người thu nhập trung bình. Nếu thưởng Tết bình quân ~7,7 triệu (đã nói trong bài Tiêu thưởng Tết đúng cách), phần vượt ~9 triệu phải lấy từ tiết kiệm hoặc vay.
Nếu vay thẻ tín dụng với lãi 25–35%/năm và phải trả trong 3 tháng, chi phí vay có thể thêm 200–500 nghìn trên đầu khoản 9 triệu đó. Lặp lại mỗi năm, Tết thành sự kiện tốn kém có thể tính trước được.
Vì sao tháng 10? Không sớm hơn, không muộn hơn
Tháng 10 âm lịch = khoảng 2,5–3 tháng dương lịch trước Tết. Đây là điểm ngọt:
- Đủ sớm để tiết kiệm: 3 tháng × 3–5 triệu/tháng = 9–15 triệu. Cộng với thưởng Tết = đủ một ngân sách Tết 16 triệu không cần vay.
- Đủ muộn để biết thực tế: công việc/thu nhập quý III đã rõ, bạn biết có thưởng 13 không, có khả năng tăng lương không.
- Đủ dư địa để săn khuyến mãi: các sàn thương mại điện tử (11/11, 12/12) rơi trước Tết, giá thấp hơn tháng Chạp 20–40% cho nhiều mặt hàng không dễ hỏng (quà biếu, đồ trang trí, bánh kẹo đóng gói lâu).
Ngân sách Tết mẫu — 5 mục, một con số cho mỗi mục
Dựa trên khảo sát Insight Asia và kinh nghiệm hộ đô thị 4 người:
| Mục | % | 16,5M | 20M | 25M |
|---|---|---|---|---|
| Ăn uống (cơm Tết, bánh kẹo, hoa quả) | 35% | 5,8 | 7,0 | 8,8 |
| Quà biếu (bố mẹ, sếp, họ hàng) | 28% | 4,6 | 5,6 | 7,0 |
| Đi lại (vé xe/tàu về quê, xăng) | 12% | 2,0 | 2,4 | 3,0 |
| Lì xì | 10% | 1,7 | 2,0 | 2,5 |
| Trang trí + lặt vặt (hoa, phong bao, áo mới…) | 15% | 2,4 | 3,0 | 3,7 |
Hướng dẫn đọc: chọn cột phù hợp tổng ngân sách của bạn, điều chỉnh từng mục. Ví dụ nhà không có người đi làm xa thì mục "đi lại" có thể cắt giảm; nhà có nhiều cháu thì "lì xì" cao hơn.
Kế hoạch 4 tháng — tháng 10 đến tháng Chạp
Tháng 10 — "Đặt con số + tài khoản riêng"
Việc cần làm (2 giờ cuối tuần):
- Ngồi với vợ/chồng/bạn cùng quản tiền. Thống nhất một tổng ngân sách Tết: 12 triệu, 16 triệu, 20 triệu — con số cụ thể.
- Chia tổng theo bảng 5 mục ở trên, điều chỉnh cho phù hợp.
- Mở một tài khoản tiết kiệm online riêng tên "Quỹ Tết 2027" (hoặc tên năm phù hợp).
- Cài lệnh chuyển tự động mỗi tháng: tổng ngân sách ÷ 3 tháng. Ví dụ 15 triệu → 5 triệu/tháng, cài ngày 6 hàng tháng.
Tháng 11 — "Mua dần đồ không dễ hỏng"
Trong tuần 11/11 (ngày mua sắm online lớn), săn các món sau:
- Đồ khô: bánh kẹo đóng gói nguyên, trà, rượu vang, hạt điều, mứt (hạn sử dụng đến sau Tết).
- Đồ biếu không-thực-phẩm: hoa giả, đồ trang trí, phong bao lì xì, rượu Tây (nếu phù hợp).
- Đặt sớm: vé xe/tàu/máy bay về quê. Giá vé càng gần Tết càng cao, có khi gấp 2 lần.
Không mua:
- Đồ tươi (hoa tươi, thịt, rau). Giá và chất lượng đỉnh điểm ở tuần 27–28 âm lịch, mua sớm sẽ phí.
- Đồ biếu "sang trọng nhất năm" — để gần Tết mới có chương trình ưu đãi mạnh.
Tháng 12 (tháng Chạp) — "Khớp lệnh mua đồ tươi, giữ kỷ luật"
- Tuần 1–2 Chạp: mua hoa quả đóng hộp, các món đông lạnh có thể để được 2–3 tuần.
- Tuần 3–4 Chạp: mua đồ tươi (hoa đào/mai, cây cảnh, thịt gà, giò chả). Chỉ tiêu phần quỹ chưa dùng.
- Trước 30 Tết: kiểm tra quỹ. Nếu đã dùng hết mà chưa hết danh sách — dừng lại, ưu tiên phần quan trọng nhất. Đừng chạm vào thẻ tín dụng.
Sau Tết — Tổng kết + rút kinh nghiệm cho năm sau
Trong tuần đầu sau Tết, khi còn nhớ:
- Ghi thực tế tiêu bao nhiêu mỗi mục.
- Mục nào vượt? Vì sao?
- Mục nào dư? Chuyển phần dư thành "seed" cho quỹ Tết năm sau (bắt đầu tiết kiệm sớm 1 tháng).
Ba cam kết giữ kỷ luật
- Không dùng thẻ tín dụng cho chi Tết nếu không trả toàn bộ trong kỳ sao kê. Đây là quy tắc vàng — vi phạm sẽ kéo dài nợ vào hết tháng 3.
- Lì xì không ganh đua. Một phong bao 50–100 nghìn cho cháu ruột, 20–50 nghìn cho cháu họ, đủ. Không có cuộc thi nào giữa bạn và anh em về mức lì xì.
- Nếu ngân sách thiếu — cắt mục, không cắt chất lượng. Ví dụ thiếu tiền cho "trang trí" thì giữ nguyên "ăn uống" ở mức đã lên kế hoạch, bỏ qua hoa đào lớn chọn chậu nhỏ. Đừng mua đồ tệ hơn trong cùng một mục.
Việc cần làm trong 30 phút tới
Nếu đang đọc bài này trong tháng 2 sau Tết 2026:
- Mở file tổng kết chi Tết vừa qua. Nhớ được bao nhiêu thì viết bấy nhiêu.
- Đặt mục tiêu Tết 2027 — bao nhiêu triệu, tài khoản nào.
- Đặt lịch nhắc ngày 01/10/2026: "Tạo tài khoản Quỹ Tết 2027, cài chuyển tự động 5 triệu/tháng".
Một thay đổi nhỏ — bắt đầu tiết kiệm Tết trước 4 tháng — có thể là điều duy nhất khác biệt giữa "Tết vui, không nợ" và "Tết xong, gánh 3 tháng nợ thẻ".
Nguồn tham khảo
- Dân trí — Sắm Tết 2026: Dân thắt chặt hầu bao, "chợ mạng" lấn lướt chợ truyền thống (02/2026) — truy cập 2026-02-09. https://dantri.com.vn/kinh-doanh/sam-tet-2026-dan-that-chat-hau-bao-cho-mang-lan-luot-cho-truyen-thong-20260207103603409.htm
- Tuổi Trẻ — Tết 2026: Người Việt tự tin sắm Tết hơn, nhưng tiền vẫn là nỗi lo (01/2026) — truy cập 2026-02-09. https://tuoitre.vn/tet-2026-nguoi-viet-tu-tin-sam-tet-hon-nhung-tien-van-la-noi-lo-20260105092023165.htm
- VnEconomy — Nhu cầu hàng thiết yếu tăng 30% trong mùa Tết 2026 — truy cập 2026-02-09. https://vneconomy.vn/nhu-cau-hang-thiet-yeu-co-the-tang-den-30-trong-mua-sam-tet.htm
