Bạn sẽ học được gì sau bài này
- Hiểu phương pháp thuế khoán vs kê khai thực tế — khác nhau thế nào.
- Lộ trình bỏ thuế khoán theo nhóm doanh thu 2026–2027.
- Công cụ và quy trình cần chuẩn bị nếu HKD bạn nằm trong nhóm chuyển đổi.
Tuấn vừa đóng thuế môn bài (nói chính xác: được miễn năm đầu — đến 2026 mới đóng). Hôm nay cơ quan thuế quận gửi thông báo: "HKD anh Tuấn dự kiến chuyển sang phương pháp kê khai thực tế từ 2026."
Tuấn không hiểu kê khai thực tế khác gì thuế khoán. Cũng không biết tại sao có sự thay đổi này.
Thuế khoán vs kê khai thực tế — phiên bản 1 phút
Thuế khoán (cũ — đang dần bỏ)
Cách hoạt động cho HKD trước đây:
- Cơ quan thuế ấn định doanh thu dự kiến cho HKD dựa trên ngành nghề, địa điểm, quy mô (thay vì chờ HKD báo cáo).
- HKD đóng thuế một lần đầu năm, theo doanh thu ấn định × tỷ lệ thuế tương ứng.
- HKD không cần xuất hoá đơn cho mỗi giao dịch (nhiều trường hợp).
- Đơn giản cho cơ quan thuế và HKD nhỏ — nhưng không chính xác với doanh thu thực.
Ví dụ: quán phở vỉa hè, doanh thu thực tế 200tr/năm, nhưng cơ quan thuế ấn định 60tr/năm → đóng thuế trên 60tr. Lợi cho HKD, thiệt cho ngân sách Nhà nước.
Kê khai thực tế (mới — áp dụng dần)
Cách hoạt động:
- HKD tự kê khai doanh thu thực tế theo tháng / quý / năm.
- Xuất hoá đơn điện tử cho mỗi giao dịch (theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP).
- Đóng thuế dựa trên doanh thu thực tế khai báo.
- Cơ quan thuế đối chiếu với dữ liệu liên thông (ngân hàng, sàn TMĐT) để kiểm tra.
Khác biệt chính: thay vì cơ quan thuế "đoán", giờ bạn phải báo trung thực. Nếu sai → phạt nghiêm hơn vì có dữ liệu để đối chiếu.
Vì sao bỏ thuế khoán
Quy định gốc:
- Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, sửa đổi 2024–2025.
- Nghị định 70/2025/NĐ-CP (về hoá đơn điện tử bắt buộc).
- Thông tư 32/2025/TT-BTC (hướng dẫn lộ trình).
Lý do của Nhà nước:
- Cân bằng nguồn thu — HKD đóng góp 1.7% GDP nhưng chỉ 1.5% thuế (theo báo cáo MOF 2024). Bỏ khoán = thu được nhiều hơn từ HKD lớn.
- Liên thông dữ liệu — có công nghệ đối chiếu với ngân hàng + sàn TMĐT, không cần "đoán" nữa.
- Công bằng — HKD lớn (vài tỷ/năm) trước đây đóng tỷ lệ thấp hơn doanh nghiệp cùng quy mô.
Lộ trình áp dụng
Theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn:
| Năm | Đối tượng bắt buộc kê khai thực tế |
|---|---|
| 2025 | HKD doanh thu ≥ 3 tỷ/năm; nhóm ngành đặc biệt (xăng dầu, vàng, nhà hàng > 1 tỷ) |
| 2026 | HKD doanh thu ≥ 1 tỷ/năm |
| 2027 | Toàn bộ HKD (mọi quy mô) |
Tuấn 2026 dự kiến doanh thu 320tr → chưa bắt buộc 2026, nhưng nên chuẩn bị vì 2027 toàn bộ.
Lưu ý: HKD bán hàng online qua Shopee/Lazada/TikTok Shop được liên thông dữ liệu với cơ quan thuế từ 2024 — kê khai thực tế gần như đã được áp dụng trên thực tế (cơ quan thuế biết doanh thu của bạn dù bạn chưa khai chính thức).
Tuấn cần chuẩn bị 4 điều
1. Tài khoản ngân hàng riêng cho HKD
Đã làm — đọc Tài khoản ngân hàng riêng cho HKD. Tách hoàn toàn khỏi tài khoản cá nhân.
2. Hoá đơn điện tử
Đăng ký với MISA meInvoice / VNPT Invoice / Viettel Sinvoice. Đọc Hoá đơn điện tử cho HKD 2026. Bắt buộc xuất cho mỗi giao dịch B2B.
3. Phần mềm kế toán
Đọc Phần mềm kế toán cho HKD. Tuấn chọn MISA SME — tích hợp sẵn với MISA meInvoice.
4. Sổ sách doanh thu/chi phí
Theo Thông tư 78/2014/TT-BTC (sửa đổi), HKD kê khai thực tế phải lưu:
- Sổ doanh thu — mỗi giao dịch ghi rõ ngày, khách hàng, sản phẩm/dịch vụ, số tiền, hoá đơn số.
- Sổ chi phí — mỗi khoản chi phí ghi rõ ngày, người nhận, mục đích, số tiền, hoá đơn (nếu có).
- Sao kê ngân hàng HKD — đối chiếu với sổ doanh thu.
Lưu 5 năm kể từ ngày phát sinh (theo Luật Kế toán 2015 Điều 41).
Tỷ lệ thuế cho HKD kê khai thực tế
Đây là phần Tuấn quan tâm nhất:
| Loại doanh thu HKD | Tỷ lệ thuế GTGT | Tỷ lệ thuế TNCN |
|---|---|---|
| Phân phối, cung cấp hàng hoá | 1% | 0.5% |
| Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu | 5% | 2% |
| Sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với hàng hoá | 3% | 1.5% |
| Hoạt động kinh doanh khác | 2% | 1% |
Tuấn làm dịch vụ design → 5% GTGT + 2% TNCN = 7% tổng (theo Phụ lục I Thông tư 40/2021/TT-BTC).
Tính cho Tuấn năm 2025 (giả sử áp dụng kê khai thực tế):
- Doanh thu 320tr × 7% = 22.4 triệu thuế (gồm cả GTGT + TNCN).
- So với phương pháp cá nhân (Bài 1): 13.2tr TNCN. Cao hơn ~9 triệu.
Tại sao cao hơn? Vì TNCN cá nhân được giảm trừ gia cảnh 132tr/năm — HKD không có. Đây là điểm quan trọng: đăng ký HKD không phải lúc nào cũng "ít thuế hơn".
Tuấn có thể tự khấu trừ chi phí thực tế (thuê văn phòng, mua thiết bị, internet công việc) khi kê khai HKD — giảm doanh thu tính thuế. Đây là bài học của Bài 7 (sắp ra).
Bài tập
- Tra doanh thu năm 2025 của HKD bạn (nếu đã đăng ký): trên 1 tỷ → bắt buộc kê khai thực tế 2026. Dưới → có thời gian chuẩn bị.
- Đã có tài khoản ngân hàng riêng HKD, hoá đơn điện tử, phần mềm kế toán chưa? Nếu chưa, làm theo thứ tự 3 bài blog liên kết ở trên.
- Tải mẫu sổ doanh thu / sổ chi phí từ trang Tổng cục Thuế (gdt.gov.vn) — bắt đầu ghi từ tháng 1/2026.
Tóm tắt
- Thuế khoán (cũ): cơ quan thuế ấn định, đóng cố định.
- Kê khai thực tế (mới): tự khai theo doanh thu thật, có hoá đơn từng giao dịch.
- Lộ trình: 2025 doanh thu ≥3tỷ, 2026 ≥1tỷ, 2027 toàn bộ HKD.
- Cần chuẩn bị: tài khoản HKD + hoá đơn điện tử + phần mềm kế toán + sổ sách.
- Tỷ lệ thuế HKD: 1–5% GTGT + 0.5–2% TNCN tuỳ loại hình kinh doanh.
Bài tiếp theo
Khoá 3 · Bài 6 — Đăng ký hộ kinh doanh từ A đến Z — quy trình chi tiết Tuấn đã đi qua, có thể bạn cũng cần.
Đọc thêm trên blog:
- HKD bỏ thuế khoán 2026 chi tiết: Hộ kinh doanh 2026 — bỏ thuế khoán.
- HKD vs công ty TNHH: Hộ kinh doanh vs công ty TNHH.
