Bạn sẽ học được gì sau bài này
- Thuế khi có 2 nguồn thu nhập song song.
- Quyết toán cuối năm để hoàn / bổ sung thuế.
- Khi nào nên đăng ký HKD song song với HĐLĐ.
Chị Linh (đồng nghiệp Mai) đi làm Marketing 18 triệu/tháng + freelance viết content tối 5 triệu/tháng. Tổng 23 triệu/tháng.
Linh hỏi Mai: "Em có cần làm gì với 5 triệu freelance không?" — câu hỏi nhiều người làm thêm gặp.
Quy định pháp luật
Theo Luật Thuế TNCN 2007 (sửa đổi):
- Mọi nguồn thu nhập của cá nhân đều chịu thuế TNCN.
- Có 2 nguồn = phải quyết toán cuối năm (ngay cả khi mỗi nguồn đã khấu trừ tại nguồn).
Cơ chế khấu trừ tại nguồn
Nguồn 1 — Công ty chính (HĐLĐ)
Công ty trừ thuế TNCN theo biểu lũy tiến mỗi tháng dựa trên lương từ công ty đó. Coi Linh chỉ có 18 triệu/tháng.
Tính thuế công ty trừ:
- 18tr − giảm trừ bản thân 11tr − BHXH 1.89tr (10.5%) = thu nhập tính thuế 5.11tr.
- Bậc 1 (5tr × 5%) + bậc 2 (0.11tr × 10%) = 261k/tháng = 3.13tr/năm.
Nguồn 2 — Freelance (chi trả từng lần)
Khách trả Linh ≥ 2 triệu/lần → khách phải khấu trừ 10% TNCN tại nguồn (Thông tư 111/2013, Điều 25).
5 triệu × 10% = 500k/tháng × 12 = 6 triệu/năm khách khấu trừ.
Lưu ý: nếu khách Linh không khấu trừ (đa số khách cá nhân không biết) → Linh phải tự kê + nộp.
Thuế thực sự Linh phải nộp
Cuối năm quyết toán:
- Tổng thu nhập 2026: 18tr × 12 + 5tr × 12 = 276 triệu.
- Giảm trừ bản thân: 132 triệu.
- BHXH/BHYT: ~22.7 triệu (10.5% × 18tr × 12 — chỉ trên lương HĐLĐ).
- Thu nhập tính thuế: 121.3 triệu/năm = 10.1tr/tháng.
Theo biểu lũy tiến:
- Bậc 1 (5tr × 5%): 250k.
- Bậc 2 (5tr × 10%): 500k.
- Bậc 3 (0.1tr × 15%): 15k.
- Tổng: 765k/tháng × 12 = 9.18 triệu/năm.
So với đã khấu trừ:
- Công ty trừ: 3.13 triệu.
- Khách khấu trừ: 6 triệu.
- Tổng đã trừ: 9.13 triệu.
Chênh lệch: 9.18 − 9.13 = 50.000 đồng. Linh phải bổ sung 50k.
(Nếu khách Linh không khấu trừ 6tr → Linh phải bổ sung 6tr + 50k = 6.05tr.)
Quyết toán cuối năm — quy trình
Đến 30/04/2027 cho năm 2026:
- Đăng nhập canhan.gdt.gov.vn hoặc app eTax Mobile.
- Vào "Quyết toán thuế TNCN" → mẫu 02/QTT-TNCN.
- Điền tổng thu nhập (cả 2 nguồn).
- Nhập đã khấu trừ tại nguồn (xin chứng từ từ công ty + khách).
- Hệ thống tính chênh lệch.
- Nộp bổ sung (nếu thiếu) hoặc xin hoàn (nếu thừa).
Khi nào đăng ký HKD song song HĐLĐ?
Có thể có cả HĐLĐ chính + đăng ký HKD bán dịch vụ phụ. Thường khi:
- Freelance vượt 100 triệu/năm đều đặn.
- Khách doanh nghiệp đòi hoá đơn VAT — bạn cần MST.
- Muốn mở rộng quy mô (thuê người phụ).
Hợp đồng lao động chính + HKD song song → 2 dòng thuế: HĐLĐ qua công ty, HKD theo tỷ lệ HKD.
Linh hiện 5tr/tháng = 60tr/năm — chưa cần HKD. Khi tăng lên 100–150tr/năm, cân nhắc.
3 sai lầm hay gặp
Sai lầm 1 — Không quyết toán vì "công ty đã trừ"
Sai. Có 2 nguồn = bắt buộc quyết toán dù mỗi nguồn đã trừ.
Sai lầm 2 — Khách cá nhân không khấu trừ → tự "quên"
Cơ quan thuế thấy 5tr × 12 = 60tr vào tài khoản từ nhiều nguồn. Tự kê khai khi quyết toán — không đợi bị bắt.
Sai lầm 3 — Tính sai mức giảm trừ BHXH
BHXH trừ chỉ trên lương HĐLĐ (nguồn 1), không trên freelance. Đừng nhầm.
Bài tập
- Liệt kê tất cả nguồn thu nhập 2025 / 2026.
- Tính tổng thu, giảm trừ, thuế thực phải nộp.
- Lưu chứng từ khấu trừ từ mỗi nguồn (công ty cấp Mẫu 16/TNCN, khách cấp giấy chứng nhận).
- Đặt nhắc 15/04 hàng năm để quyết toán.
Tóm tắt
- 2 nguồn thu nhập = bắt buộc quyết toán cuối năm.
- Công ty + khách khấu trừ tại nguồn → tổng thường đủ thuế.
- Khách cá nhân không khấu trừ → tự kê + tự nộp.
- HKD song song HĐLĐ chỉ khi freelance > 100tr/năm.
Bài tiếp theo
Khoá 3 · Bài 18 — Đầu tư chứng khoán có phải khai thuế không.
Đọc thêm trên blog:
- Thuế TNCN cho freelancer: Thuế TNCN cho freelancer 2026.
- Quyết toán cuối năm: Khoá 3 · Bài 13.
