Bạn sẽ học được gì sau bài này
- Khái niệm quyết toán thuế TNCN.
- Ai phải làm, ai không cần.
- Thời hạn 30/04 và 5 bước thực hiện online.
Tuấn đã có HKD, hoá đơn, tài khoản ngân hàng riêng. Cuối tháng 1, kế toán tự do quen của Tuấn nhắn: "Anh chuẩn bị quyết toán thuế TNCN cho 2025 chưa?"
Tuấn không hiểu. "Em đã đóng thuế hàng tháng rồi mà?"
Đây là điểm nhiều freelancer/HKD nhầm.
Quyết toán thuế TNCN — phiên bản 1 phút
Trong năm, bạn (hoặc bên trả lương) khấu trừ tạm tính thuế TNCN. Cuối năm, quyết toán = đối chiếu lại để biết:
- Đã nộp đủ chưa?
- Có nộp thừa không (được hoàn)?
- Có nộp thiếu không (phải bổ sung)?
Theo Luật Quản lý thuế 38/2019/QH14, Điều 44, hạn chót quyết toán là 30/04 năm sau. Tức Tuấn quyết toán cho năm 2025 phải xong trước 30/04/2026.
Ai phải quyết toán?
Trường hợp BẮT BUỘC quyết toán
Theo Luật và Thông tư hướng dẫn (TT 80/2021/TT-BTC):
- Cá nhân có nhiều nguồn thu nhập từ tiền lương / tiền công trong năm — mỗi nguồn có thể đã khấu trừ riêng nhưng tổng có thể chưa đúng.
- Cá nhân có thu nhập từ tiền lương ≥ 132 triệu/năm (tổng tất cả nguồn).
- Cá nhân tự kê khai (freelancer, không có HĐLĐ chính thức).
- Hộ kinh doanh kê khai thực tế — phải có quyết toán.
- Cá nhân muốn hoàn thuế (nếu đã khấu trừ thừa).
Trường hợp KHÔNG cần quyết toán
- Người lao động chỉ có 1 nguồn thu nhập từ HĐLĐ với 1 công ty + thu nhập trong năm < 132 triệu (mức không phải nộp thuế sau giảm trừ).
- Cá nhân được công ty quyết toán thay (uỷ quyền cho công ty).
Tuấn năm 2025: thu nhập freelance 280 triệu (đã bị truy thu thuế TNCN trong Bài 1). Năm 2026 sẽ là HKD kê khai thực tế → bắt buộc quyết toán.
Hồ sơ quyết toán
Theo Mẫu số 02/QTT-TNCN (cá nhân tự quyết toán) hoặc tương đương cho HKD:
- Tổng thu nhập trong năm — lương, freelance, doanh thu HKD, cổ tức, tiền lãi (trừ lãi tiết kiệm dưới 5 triệu/năm được miễn).
- Khoản giảm trừ:
- Bản thân: 11 triệu × 12 = 132 triệu.
- Người phụ thuộc: 4.4 triệu × 12 × số người.
- BHXH/BHYT/BHTN bắt buộc đóng trong năm.
- Đóng góp từ thiện (có hoá đơn).
- Khoản đã khấu trừ tại nguồn / đã nộp — chứng từ thuế.
- Số thuế phải nộp = (Tổng TN − giảm trừ) × biểu lũy tiến.
- Chênh lệch = số phải nộp − số đã nộp.
- Dương → bổ sung trước 30/04.
- Âm → được hoàn.
Quy trình online qua eTax
Bước 1 — Đăng nhập eTax cá nhân
Truy cập canhan.gdt.gov.vn hoặc app eTax Mobile. Đăng nhập bằng MST + CCCD.
Bước 2 — Chọn "Khai thuế / Quyết toán thuế TNCN"
Năm: 2025. Loại: Quyết toán cuối năm (Mẫu 02/QTT-TNCN).
Bước 3 — Nhập thông tin
- Tổng thu nhập (hệ thống tự sinh từ dữ liệu các cơ quan đã báo cáo — bạn kiểm tra).
- Người phụ thuộc (nếu có — đăng ký từ trước).
- Khoản giảm trừ khác.
Bước 4 — Kiểm tra số thuế tính
Hệ thống tự tính. Bạn so với tính tay (hoặc kế toán) — xem có khớp.
Bước 5 — Nộp
- Nếu phải nộp thêm: thanh toán qua liên kết ngân hàng → in biên lai.
- Nếu được hoàn: nộp form hoàn thuế → cơ quan thuế chuyển trả vào tài khoản trong 30–60 ngày.
Đăng ký người phụ thuộc trước cuối năm
Để được giảm trừ 4.4tr/người phụ thuộc/tháng, phải đăng ký với cơ quan thuế trước. Người phụ thuộc:
- Cha mẹ ngoài độ tuổi lao động (60 nam / 55 nữ trở lên) hoặc không có thu nhập.
- Con dưới 18 tuổi, hoặc đang học đại học/cao đẳng.
- Vợ/chồng không có thu nhập.
Hồ sơ đăng ký: CCCD người phụ thuộc + giấy khai sinh con / giấy đăng ký kết hôn + chứng từ chứng minh không có thu nhập.
Tuấn 28 tuổi, độc thân, cha mẹ còn dưới 60 và đang đi làm → chưa có người phụ thuộc đăng ký được.
Sai lầm hay gặp
"Em không quyết toán vì đã nộp đủ trong năm."
Quyết toán là bắt buộc với HKD kê khai + cá nhân tự kê. Không quyết toán = phạt 1–3 triệu (NĐ 125/2020).
"Em quyết toán muộn không sao."
Sai. Phạt chậm 0.05%/ngày + 1–3 triệu vi phạm hành chính. Đặt nhắc trong lịch điện thoại 15/04 hàng năm.
"Em không kê người phụ thuộc vì sợ phức tạp."
Mỗi người phụ thuộc giảm 52.8 triệu/năm thu nhập tính thuế. Với mức TN 250 triệu/năm = giảm thuế ~10 triệu. Đáng làm.
Bài tập
- Tổng hợp tất cả nguồn thu nhập 2025 (lương, freelance, HKD, lãi, cổ tức).
- Đăng ký người phụ thuộc nếu chưa (qua eTax hoặc cơ quan thuế).
- Đặt nhắc 15/04/2026 trên lịch điện thoại.
- Tải app eTax Mobile, làm quen giao diện trước hạn.
Tóm tắt
- Quyết toán = đối chiếu thuế đã nộp vs phải nộp cuối năm.
- Hạn 30/04 năm sau. Quá hạn = phạt.
- HKD kê khai + freelancer → bắt buộc.
- Người phụ thuộc giảm 4.4tr/tháng × 12 tháng — đáng kê khai.
Bài tiếp theo
Khoá 3 · Bài 14 — Giảm trừ gia cảnh: cha mẹ, con, người phụ thuộc — đăng ký thế nào.
Đọc thêm trên blog:
- Thuế TNCN 2026 giảm trừ gia cảnh: Thuế TNCN 2026.
- TNCN cho freelancer: Thuế TNCN cho freelancer 2026.
