Bạn sẽ học được gì sau bài này
- Ai được tính là người phụ thuộc.
- Hồ sơ chứng minh + quy trình đăng ký online.
- Tránh 3 sai lầm khiến bị tính sai thuế.
Tuấn đang chuẩn bị quyết toán đầu tiên với HKD. Tuấn nhớ ra: bố Tuấn đã 62 tuổi, đã nghỉ hưu lương rất thấp, đang được Tuấn gửi 2tr/tháng phụ. Bố có thể là người phụ thuộc?
Câu trả lời: có. Và đăng ký được sẽ giảm thuế Tuấn ~10 triệu/năm.
Người phụ thuộc là ai
Theo Thông tư 111/2013/TT-BTC, Điều 9 (sửa đổi):
Cha, mẹ
- Đã ngoài độ tuổi lao động: nam 60+ / nữ 55+ (mức cũ; sẽ tăng dần đến 62/60 năm 2030 theo Bộ Luật Lao động 2019).
- Hoặc trong độ tuổi lao động nhưng không có thu nhập (không có lương, lương hưu < mức tối thiểu).
Con
- Dưới 18 tuổi.
- Từ 18 tuổi trở lên đang đi học đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, học nghề.
- Trên 18 tuổi nhưng bị tàn tật, mất khả năng lao động.
Vợ / chồng
- Vợ/chồng không có thu nhập (không lương, không trợ cấp, không kinh doanh).
Người khác phải nuôi dưỡng
- Anh chị em, ông bà, cô dì chú bác trực tiếp nuôi, không có thu nhập, không có người nuôi dưỡng khác.
Mức giảm trừ 2026
Theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14:
- Bản thân người nộp thuế: 11.000.000 đ/tháng.
- Mỗi người phụ thuộc: 4.400.000 đ/tháng.
→ Mỗi người phụ thuộc giảm 52.8 triệu/năm thu nhập tính thuế.
Tuấn — 1 người phụ thuộc (bố):
- Thu nhập tính thuế giảm 52.8tr/năm.
- Thuế giảm: tuỳ bậc — nếu Tuấn ở bậc 15% → giảm 7.9 triệu/năm.
Hồ sơ chứng minh
Cha mẹ ngoài độ tuổi lao động
- Bản sao CCCD cha/mẹ.
- Bản sao giấy khai sinh của bạn (chứng minh quan hệ).
Cha mẹ trong độ tuổi nhưng không có thu nhập
- Bản sao CCCD + giấy khai sinh bạn.
- Xác nhận của UBND xã/phường rằng cha/mẹ không có thu nhập.
Con dưới 18
- Bản sao giấy khai sinh con.
Con trên 18 đang học
- Giấy khai sinh + giấy xác nhận đang học từ trường.
Vợ/chồng không có thu nhập
- Bản sao giấy đăng ký kết hôn.
- Xác nhận của UBND xã/phường vợ/chồng không có thu nhập.
Quy trình đăng ký qua eTax
Bước 1 — Chuẩn bị
Scan các giấy tờ chứng minh thành PDF.
Bước 2 — Đăng nhập
canhan.gdt.gov.vn hoặc app eTax Mobile bằng MST + CCCD.
Bước 3 — Vào "Đăng ký người phụ thuộc"
Chọn Mẫu 02-ĐK-NPT-TNCN.
Bước 4 — Khai thông tin
- Họ tên người phụ thuộc.
- Số CCCD/giấy khai sinh.
- Quan hệ với bạn.
- Thời gian bắt đầu được tính giảm trừ.
Bước 5 — Tải lên hồ sơ
Đính kèm các file PDF chứng minh.
Bước 6 — Đợi xét duyệt
3–10 ngày làm việc. Cơ quan thuế có thể yêu cầu bổ sung.
Sau khi duyệt → người phụ thuộc được tính giảm trừ từ tháng đăng ký (hoặc lùi lại trong năm hiện tại).
Tuấn đăng ký bố
Bố Tuấn 62 tuổi, đã nghỉ hưu, lương hưu thấp. Tuấn chuẩn bị:
- CCCD bố.
- Giấy khai sinh Tuấn.
- Sổ hưu của bố (làm bằng chứng tuổi + thu nhập thấp).
Đăng ký qua eTax — duyệt sau 5 ngày.
Năm 2026 Tuấn được giảm trừ thêm 52.8 triệu thu nhập tính thuế cho bố. Thuế giảm khoảng 7.9 triệu (nếu Tuấn ở bậc 15%).
3 sai lầm hay gặp
Sai lầm 1 — Quên đăng ký
Người không đăng ký = không được tính. Mai/Tuấn đăng ký càng sớm càng tốt — đầu năm thuế.
Sai lầm 2 — 1 người phụ thuộc đăng ký 2 lần (cha và con cùng đăng ký mẹ)
Vi phạm. Mỗi người phụ thuộc chỉ được đăng ký bởi 1 người nộp thuế trong cùng kỳ.
Cách giải quyết: anh em thoả thuận — ai có thu nhập cao hơn / bậc thuế cao hơn đăng ký để tối ưu thuế gia đình.
Sai lầm 3 — Đăng ký vợ/chồng dù vợ/chồng có thu nhập
Vợ/chồng đi làm có lương → không phải người phụ thuộc. Đăng ký = gian lận, phạt khi cơ quan thuế kiểm tra.
Bài tập
- Liệt kê người trong gia đình có thể là người phụ thuộc của bạn.
- Kiểm tra điều kiện (tuổi / thu nhập / quan hệ).
- Chuẩn bị hồ sơ chứng minh.
- Đăng ký qua eTax — không đợi đến gần 30/04.
Tóm tắt
- Mỗi người phụ thuộc giảm 52.8 triệu/năm thu nhập tính thuế.
- 4 nhóm: cha mẹ, con, vợ/chồng, người khác nuôi dưỡng.
- Hồ sơ + đăng ký qua eTax, duyệt 3–10 ngày.
- 1 người phụ thuộc = 1 người nộp thuế đăng ký, không được trùng.
Bài tiếp theo
Khoá 3 · Bài 15 — Thuế TNCN cho YouTuber, TikToker, người sáng tạo nội dung.
Đọc thêm trên blog:
- Thuế TNCN giảm trừ gia cảnh: Thuế TNCN 2026 giảm trừ gia cảnh.
- Quyết toán cuối năm: Khoá 3 · Bài 13 — Quyết toán.
