Thuế TNCN 2026: mức giảm trừ gia cảnh mới và cách tính nhanh

Ngày 17/10/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh trong thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Hiệu lực từ 01/01/2026 (TTBC HCM).

Với phần lớn người đi làm chính thức ở Việt Nam, đây là thay đổi có ảnh hưởng ngay lập tức đến tiền đóng thuế hàng tháng và tiền hoàn thuế cuối năm. Bài này giải thích mức mới, công thức tính, và hai ví dụ cụ thể để bạn tự tính ra con số của mình trong 5 phút.

Mức giảm trừ gia cảnh (GTGC) 2026 vs trước

Ví dụ bạn có lương 25 triệu/tháng, nuôi 1 con — trước đây thu nhập tính thuế là 25 − 11 − 4,4 = 9,6 triệu/tháng. Từ 01/01/2026, chỉ còn 25 − 15,5 − 6,2 = 3,3 triệu/tháng. Khoản này rơi vào bậc thấp nhất của biểu thuế lũy tiến → tiết kiệm hàng trăm nghìn mỗi tháng.

Công thức tính thuế TNCN từ tiền lương

Ba bước:

1. Thu nhập chịu thuế = Tổng thu nhập − BHXH/BHYT/BHTN bắt buộc (8% + 1,5% + 1% = 10,5% lương đóng BH) − các khoản miễn thuế (tiền ăn ca tối đa 1 triệu/tháng, công tác phí hợp lệ…).
2. Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế − GTGC bản thân 15,5 triệu − GTGC người phụ thuộc 6,2 × N (N = số NPT hợp lệ).
3. Áp biểu lũy tiến 7 bậc lên thu nhập tính thuế (đã ở mức 2026):

Thuế lũy tiến tính theo từng bậc, không phải áp cả thu nhập ở bậc cao nhất. Cụ thể:

• Thu nhập tính thuế 7 triệu → thuế = 5M × 5% + 2M × 10% = 250k + 200k = 450k/tháng.

Ví dụ 1 — Độc thân, lương 18 triệu/tháng

• BHXH/BHYT/BHTN: 10,5% × 18 triệu = 1,89 triệu.
• Thu nhập chịu thuế: 18 − 1,89 = 16,11 triệu.
• GTGC: 15,5 triệu (bản thân).
• Thu nhập tính thuế: 16,11 − 15,5 = 0,61 triệu → bậc 1.
• Thuế TNCN: 0,61 × 5% = 30.500 đồng/tháng.

Mức cũ: 16,11 − 11 = 5,11 triệu → 5M × 5% + 0,11M × 10% = 261.000 đồng. Tiết kiệm ~230 nghìn/tháng, tức ~2,76 triệu/năm.

Ví dụ 2 — Có gia đình, lương 35 triệu/tháng, nuôi 2 người phụ thuộc (con + mẹ)

• BHXH/BHYT/BHTN: 10,5% × 35 = 3,675 triệu.
• Thu nhập chịu thuế: 35 − 3,675 = 31,325 triệu.
• GTGC: 15,5 + 2 × 6,2 = 27,9 triệu.
• Thu nhập tính thuế: 31,325 − 27,9 = 3,425 triệu → bậc 1.
• Thuế TNCN: 3,425 × 5% = 171.250 đồng/tháng.

Mức cũ: GTGC = 11 + 2 × 4,4 = 19,8 triệu → thu nhập tính thuế = 11,525 triệu. Thuế = 5M×5% + 5M×10% + 1,525M×15% = 250k + 500k + 229k = 979.000 đồng. Tiết kiệm ~808 nghìn/tháng, tức ~9,7 triệu/năm.

Ai được đăng ký người phụ thuộc?

Người được xem là NPT cho GTGC:

• Con dưới 18 tuổi (không cần điều kiện thu nhập).
• Con từ 18 tuổi trở lên bị khuyết tật, không có khả năng lao động.
• Con đang học tại các cơ sở giáo dục chính quy (đại học, cao đẳng…), không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng không vượt 2 triệu (mức của 2020–2025; mức mới 2026 chưa có quy định chính thức — cần check lại khi đăng ký).
• Bố, mẹ, vợ/chồng trong độ tuổi lao động nhưng không có khả năng lao động (khuyết tật, bệnh nặng).
• Bố, mẹ, vợ/chồng ngoài độ tuổi lao động (nam ≥60, nữ ≥55), không có thu nhập hoặc thu nhập thấp.

Thủ tục đăng ký: qua công ty (bộ phận kế toán/nhân sự) hoặc trực tiếp tại cơ quan thuế (bằng tờ khai 02/ĐK-NPT). Phải có hồ sơ chứng minh quan hệ + tình trạng NPT.

Hoàn thuế — Đừng quên

Nhiều người đóng dư thuế trong năm mà không biết. Nguyên nhân phổ biến:

• Đăng ký NPT muộn (giữa năm) → thuế đã đóng đầu năm dư.
• Có khoản thu nhập vãng lai bị khấu trừ 10% mà thu nhập cả năm không đến bậc cao.
• Chưa khai các khoản miễn thuế (ăn ca, công tác phí…).

Hạn quyết toán thuế TNCN: thường đến 31/03 năm sau (ví dụ thuế 2026 quyết toán trước 31/03/2027). Qua app eTax Mobile của Tổng cục Thuế, bạn có thể tự khai quyết toán và nhận hoàn thuế vào tài khoản trong 30–60 ngày.

Việc cần làm trong 15 phút tới

1. Kiểm tra bảng lương gần nhất — số thuế TNCN đang bị khấu trừ bao nhiêu?
2. Tính lại theo GTGC mới 2026 với công thức trên — chênh lệch có đáng kể không?
3. Nếu có NPT chưa đăng ký (con, bố mẹ đủ điều kiện): xin mẫu tờ khai 02/ĐK-NPT từ HR và nộp sớm để áp dụng ngay.
4. Đặt lịch nhắc 01/03/2027: quyết toán thuế TNCN 2026 — chuẩn bị hồ sơ.

Nguồn tham khảo

1. TTBC HCM — Chính sách mới từ 1.1.2026: Tăng mức giảm trừ gia cảnh và người phụ thuộc — truy cập 2026-03-02. https://ttbc-hcm.gov.vn/chinh-sach-moi-tu-1-1-2026-tang-muc-giam-tru-gia-canh-va-nguoi-phu-thuoc-1020296.html
2. einvoice.vn — Cách tính thuế TNCN năm 2026 theo mức giảm trừ gia cảnh mới nhất — truy cập 2026-03-02. https://einvoice.vn/tin-tuc/tinh-thue-tncn-2026
3. VietnamNet — Cách tính thuế thu nhập cá nhân mới nhất 2026 theo mức giảm trừ gia cảnh mới — truy cập 2026-03-02. https://vietnamnet.vn/cach-tinh-thue-thu-nhap-ca-nhan-moi-nhat-2026-theo-muc-giam-tru-gia-canh-moi-2480222.html
4. Thư viện Pháp luật — Áp dụng giảm trừ gia cảnh từ 01/01/2026 — truy cập 2026-03-02. https://thuvienphapluat.vn/phap-luat/ap-dung-giam-tru-gia-canh-tu-01012026-hay-0172026-muc-giam-tru-gia-canh-2026-nhu-the-nao-245956.html

Tuyên bố miễn trừ

Bài viết mang tính chất giáo dục, không thay thế tư vấn thuế cá nhân. Trường hợp phức tạp (thu nhập từ nhiều nguồn, đầu tư, kinh doanh, NPT đặc biệt), hãy tham khảo kế toán được cấp phép hoặc liên hệ cơ quan thuế trực tiếp.